بلاگبه‌روز 2026-11-16

جدول اسکی + تبدیل hex به ascii در ترمینال (دستور کپی‌پیست)

جدول کامل اسکی قابل‌چاپ + دستورهای xxd: تبدیل hex به ascii و برعکس، کد کاراکتر، base64 و شروع UTF-8.

نویسنده محمدپویا قورچیانیقورچیانی

engineeringdeveloper-tooling

پاسخ مستقیم

اسکی (ASCII، مخفف American Standard Code for Information Interchange، اولین انتشار در ۱۹۶۳) به ۱۲۸ کاراکتر یک عدد از ۰ تا ۱۲۷ می‌دهد. کدهای ۰ تا ۳۱ و ۱۲۷ کدهای کنترلی نامرئی‌اند (tab، خط جدید، escape). کدهای ۳۲ تا ۱۲۶ کاراکترهای قابل‌چاپ هستند: فاصله، علائم، ارقام و حروف انگلیسی.

برای تبدیل لازم نیست سراغ سایت‌های مبدل بروی. ابزارش از قبل در هر ترمینال لینوکس و macOS هست:

Shell
printf 'Hi' | xxd -p        # ASCII to hex   → 4869
echo 4869 | xxd -r -p       # hex to ASCII   → Hi
printf '%d\n' "'A"          # character to code → 65

جدول کاراکترهای قابل‌چاپ اسکی

هر ردیف سه کد دارد که دقیقاً ۳۲ تا با هم فاصله دارند. برای همین A (۶۵) و a (۹۷) در یک ردیف‌اند: حروف بزرگ و کوچک انگلیسی فقط در یک بیت، 0x20، فرق دارند.

دهدهی هگز کاراکتر دهدهی هگز کاراکتر دهدهی هگز کاراکتر
32 0x20 SP (فاصله) 64 0x40 @ 96 0x60 `
33 0x21 ! 65 0x41 A 97 0x61 a
34 0x22 " 66 0x42 B 98 0x62 b
35 0x23 # 67 0x43 C 99 0x63 c
36 0x24 $ 68 0x44 D 100 0x64 d
37 0x25 % 69 0x45 E 101 0x65 e
38 0x26 & 70 0x46 F 102 0x66 f
39 0x27 ' 71 0x47 G 103 0x67 g
40 0x28 ( 72 0x48 H 104 0x68 h
41 0x29 ) 73 0x49 I 105 0x69 i
42 0x2A * 74 0x4A J 106 0x6A j
43 0x2B + 75 0x4B K 107 0x6B k
44 0x2C , 76 0x4C L 108 0x6C l
45 0x2D - 77 0x4D M 109 0x6D m
46 0x2E . 78 0x4E N 110 0x6E n
47 0x2F / 79 0x4F O 111 0x6F o
48 0x30 0 80 0x50 P 112 0x70 p
49 0x31 1 81 0x51 Q 113 0x71 q
50 0x32 2 82 0x52 R 114 0x72 r
51 0x33 3 83 0x53 S 115 0x73 s
52 0x34 4 84 0x54 T 116 0x74 t
53 0x35 5 85 0x55 U 117 0x75 u
54 0x36 6 86 0x56 V 118 0x76 v
55 0x37 7 87 0x57 W 119 0x77 w
56 0x38 8 88 0x58 X 120 0x78 x
57 0x39 9 89 0x59 Y 121 0x79 y
58 0x3A : 90 0x5A Z 122 0x7A z
59 0x3B ; 91 0x5B [ 123 0x7B {
60 0x3C < 92 0x5C \ 124 0x7C |
61 0x3D = 93 0x5D ] 125 0x7D }
62 0x3E > 94 0x5E ^ 126 0x7E ~
63 0x3F ? 95 0x5F _ 127 0x7F DEL

SP همان کاراکتر فاصله است. DEL (۱۲۷) کد کنترلی است، نه کاراکتر قابل‌چاپ.

کدهای کنترلی که واقعاً با آن‌ها سروکار داری

نام دهدهی هگز Escape کاربرد
NUL 0 0x00 \0 پایان رشته در C؛ جداکنندهٔ find -print0 و xargs -0
TAB 9 0x09 \t tab افقی
LF 10 0x0A \n خط جدید در Unix
CR 13 0x0D \r بازگشت به ابتدای خط؛ ویندوز خط را با CR LF تمام می‌کند
ESC 27 0x1B \e شروع دنباله‌های رنگ و مکان‌نمای ترمینال
DEL 127 0x7F حذف

با xxd می‌شود دیدشان. یک tab، یک CR و یک خط جدید:

Shell
printf 'a\tb\r\n' | xxd
# 00000000: 6109 620d 0a                             a.b..

سه الگو که ارزش حفظ کردن دارند

  • ارقام: '0' برابر 0x30 و '9' برابر 0x39 است. 0x30 را کم کنی، خود عدد می‌ماند.
  • حروف بزرگ: A تا Z یعنی 0x41 تا 0x5A.
  • حروف کوچک: a تا z یعنی 0x61 تا 0x7A، همان حرف بزرگ به‌علاوهٔ 0x20.

حرف A به صورت باینری؛ بیت پنجم (بیت 0x20) تنها تفاوت A و a است:

Shell
printf 'A' | xxd -b
# 00000000: 01000001                                               A

تبدیل hex به ascii و ascii به hex در ترمینال

Shell
# ASCII to hex: full dump, plain hex, or space-separated bytes
printf 'Hi' | xxd                 # 00000000: 4869    Hi
printf 'Hi' | xxd -p              # 4869
printf 'Hi' | od -An -tx1         #  48 69

# Hex to ASCII
echo 4869 | xxd -r -p             # Hi
printf '\x48\x69\n'               # Hi

# Character to code, and code to character
printf '%d\n' "'A"                # 65
printf "\\$(printf '%03o' 97)\n"  # a
python3 -c "print(ord('A'), chr(97))"   # 65 a

در لینوکس، man ascii جدول کامل را همراه با کدهای کنترلی، به صورت اکتال، دهدهی و هگز چاپ می‌کند.

base64 اسکی نیست، ولی همسایهٔ دیوار به دیوار آن است

base64 هر دنباله بایتی را به زیرمجموعه‌ای امن از کاراکترهای قابل‌چاپ اسکی (حروف، ارقام، +، / و =) تبدیل می‌کند تا دادهٔ باینری بتواند از ایمیل، JSON یا URL رد شود:

Shell
printf 'Hi' | base64      # SGk=
echo SGk= | base64 -d     # Hi

جایی که اسکی تمام می‌شود و UTF-8 شروع می‌شود

اسکی در ۱۲۷ تمام می‌شود، پس در ۷ بیت جا می‌شود. UTF-8 طوری طراحی شده که هر بایت اسکی در آن دقیقاً همان معنا را داشته باشد. بقیهٔ کاراکترها (حروف فارسی، اعراب، ایموجی) دو تا چهار بایت می‌گیرند و همهٔ آن بایت‌ها 0x80 یا بیشترند:

Shell
printf 'سلام' | xxd
# 00000000: d8b3 d984 d8a7 d985                      ........

چهار حرف فارسی، هشت بایت. xxd به جایشان نقطه نشان می‌دهد چون این بایت‌ها اسکی قابل‌چاپ نیستند.

بعضی بایت‌ها، مثل 0xFE، هیچ‌وقت در UTF-8 معتبر ظاهر نمی‌شوند. اما اسم فایل در لینوکس می‌تواند شامل آن‌ها باشد، چون برای کرنل اسم فایل فقط چند بایت است. وقتی ابزاری چنین اسمی را «تعمیر» می‌کند، آن بایت را با EF BF BD (کاراکتر جایگزین �) عوض می‌کند و ابزار بعدی در pipeline دیگر فایل را پیدا نمی‌کند:

Shell
printf 'test_\xFEinvalid' | iconv -f utf-8 -t utf-8
# iconv: illegal input sequence at position 5

دقیقاً همین باگ را در fd درست کردم. ماجرایش، با hex dump قبل و بعد، اینجاست: اسم فایلت می‌تونه عجیب باشه؛ ابزارهات نباید عجیب‌ترش کنن

پرسش‌های پرتکرار

اسکی مخفف چیست؟

American Standard Code for Information Interchange، یعنی «کد استاندارد آمریکایی برای تبادل اطلاعات». اولین بار در ۱۹۶۳ توسط American Standards Association (که امروز ANSI است) منتشر شد.

اسکی چند بیتی است؟

۷ بیتی؛ یعنی ۱۲۸ کد (۰ تا ۱۲۷). در عمل هر کاراکتر در یک بایت ۸ بیتی ذخیره می‌شود که بیت بالایش صفر است.

کد اسکی حرف A و a چند است؟

A برابر ۶۵ (0x41) و a برابر ۹۷ (0x61) است. تفاوتشان همیشه ۳۲ (0x20) است.

آیا اسکی همان UTF-8 است؟

نه، ولی UTF-8 شامل اسکی است. هر متن اسکی معتبر، با همان بایت‌ها، UTF-8 معتبر هم هست. UTF-8 برای بقیهٔ کاراکترها دنباله‌های چندبایتی اضافه می‌کند.

چرا حروف فارسی در اسکی نیستند؟

چون اسکی فقط ۱۲۸ جا دارد و برای انگلیسی طراحی شده. کدهای ۱۲۸ تا ۲۵۵ («اسکی توسعه‌یافته») هم جزو خود اسکی نیستند. کدپیج‌های قدیمی مثل Windows-1256 آن‌ها را برای فارسی و عربی استفاده می‌کردند و همین علت متن‌های «به‌هم‌ریخته» در فایل‌های قدیمی است. امروز حروف فارسی در UTF-8 هر کدام دو بایت می‌گیرند.

لینک‌ها